Diarree bij paarden is een veelvoorkomend probleem dat varieert van een eenmalige zachte mest tot ernstige, langdurige episodes die levensbedreigend kunnen zijn. In dit artikel leest u welke oorzaken aan diarree bij paarden ten grondslag liggen, hoe u de symptomen herkent, wanneer u de dierenarts moet bellen, en hoe u uw paard ondersteunt tijdens en na een episode.
Wat is diarree bij paarden?
Bij gezonde paarden bestaat de mest uit goed gevormde balletjes met een vochtgehalte van ongeveer 75 procent. Wanneer de darm te snel passeert of niet voldoende water opneemt, ontstaat diarree: te zachte, brijachtige of waterige mest. Een paard verliest dan veel vocht en elektrolyten in korte tijd, wat snel tot uitdroging en verstoring van de zuur-base-balans leidt.
Acute versus chronische diarree
Acute diarree ontstaat plotseling en duurt korter dan twee weken. Vaak is er een duidelijke aanleiding: een voederwisseling, stress, antibiotica of een infectie. Acute diarree kan binnen een dag ernstig worden. Bel altijd uw dierenarts wanneer een paard in 24 uur meer dan vier of vijf keer waterige mest heeft, koorts vertoont of erg lusteloos is.
Chronische diarree houdt langer dan twee weken aan en wijst meestal op een onderliggend probleem: parasitaire belasting, malabsorptie, een verstoorde darmflora of een ontsteking. Hier is gericht onderzoek nodig.
Oorzaken van diarree bij paarden
Plotselinge voederwisseling. De darmflora van een paard heeft tien tot veertien dagen nodig om zich aan te passen aan een nieuw rantsoen. Snel overschakelen op vers gras, ander hooi of ander krachtvoer verstoort de balans tussen goede en ongewenste bacterien in de blinde darm. Diarree is dan vaak het eerste signaal.
Stress. Transport, wedstrijden, een wisseling van stalgenoot of het wegnemen van een veulen kan stressdiarree veroorzaken. Stress remt de doorbloeding van het maagdarmstelsel en versnelt de darmpassage.
Parasieten. Vooral kleine strongyliden (cyathostomen) zijn berucht. Larven kunnen zich inkapselen in de darmwand en bij massaal vrijkomen ernstige diarree veroorzaken, soms in combinatie met gewichtsverlies en oedeem.
Antibioticagebruik. Brede antibiotica vernietigen niet alleen ziekteverwekkers maar ook de gunstige darmflora. Het gevolg is een verstoring van de gisting in de blinde darm en diarree.
Infecties. Salmonella, Clostridium difficile, Lawsonia intracellularis en virussen zoals het rotavirus (vooral bij veulens) zijn bekende verwekkers van infectieuze diarree. Deze gevallen vereisen meestal isolatie en hygienemaatregelen.
Toxische oorzaken. Vergiftiging door zware metalen, schimmeltoxines (mycotoxines) in slecht hooi, of giftige planten zoals jacobskruiskruid kunnen acute diarree uitlokken.
Voeding met te veel suikers en zetmeel. Een hoog krachtvoerrantsoen verschuift de pH in de blinde darm, doodt fermenterende bacterien en leidt tot dysbiose: een verstoorde darmflora.
Symptomen om op te letten
Naast zachte of waterige mest zijn dit de belangrijkste alarmsignalen:
- Koorts boven 38,5 graden Celsius
- Versnelde ademhaling of hartslag
- Drogere slijmvliezen of trage capillaire vulling (uitdroging)
- Lusteloosheid en verminderde eetlust
- Koliekverschijnselen: schoppen naar de buik, op de grond gaan liggen, draaien
- Bloed of slijm in de mest
- Snelle gewichtsafname
Bij een of meer van deze tekenen: wacht niet. Bel direct uw dierenarts.
Wat te doen bij diarree
Vocht en elektrolyten. Een paard met diarree verliest snel water en elektrolyten. Zorg voor onbeperkt schoon, koel water. Bij intensievere diarree of na inspanning ondersteunt een elektrolytensupplement het herstel van natrium, kalium, calcium en magnesium. Elektro+ is hiervoor specifiek geformuleerd.
Voeding aanpassen, niet uithongeren. Anders dan bij honden of mensen is vasten bij paarden gevaarlijk. Het maagdarmkanaal van een paard moet vrijwel constant in beweging zijn. Bied wel rustig en stapsgewijs hooi aan, beperk krachtvoer tijdelijk en vermijd vers, eiwitrijk gras.
Probiotica en darmondersteuning. Het herstel van de darmflora is een sleutel tot snel herstel. Probiotica, prebiotica en producten die de gisting in de blinde darm ondersteunen helpen de balans terug te brengen. Lacta Ease ondersteunt het spijsverteringskanaal bij paarden die herstellen van een darmverstoring of zware inspanning.
Stress beperken. Een rustige stal, vaste routine en sociaal contact dragen bij aan herstel. Vermijd transport en wedstrijden tot de mest weer normaal is.
pH-management. Een verstoorde maag-pH kan diarree onderhouden. Horse Tonic PH ondersteunt het maagdarmstelsel door zuurgraad te bufferen en is bruikbaar als preventieve ondersteuning bij paarden met terugkerende spijsverteringsklachten.
Wanneer naar de dierenarts
Bel uw dierenarts altijd in deze gevallen:
- Diarree gepaard met koorts
- Tekenen van uitdroging
- Koliekverschijnselen
- Bloed in de mest
- Diarree die langer dan 48 uur aanhoudt
- Veulens met diarree (zij verzwakken zeer snel)
De dierenarts kan via mestonderzoek, bloedwerk en eventueel echografie de oorzaak achterhalen en gerichte behandeling starten. Bij infectieuze diarree zijn isolatie en hygienemaatregelen op de stal noodzakelijk om verspreiding te voorkomen.
Preventie van diarree bij paarden
Voorkomen begint bij management:
- Voederwisselingen altijd in tien tot veertien dagen geleidelijk doorvoeren
- Hooi op kwaliteit beoordelen, schimmel en stof vermijden
- Krachtvoer in kleine porties verdelen over de dag
- Stress in stal en transport zoveel mogelijk beperken
- Een ontwormingsschema afstemmen met uw dierenarts, idealiter op basis van mestonderzoek
- Toegang tot vers, schoon water continu garanderen
- De darmflora preventief ondersteunen tijdens stressvolle periodes
Conclusie
Diarree bij paarden is geen op zichzelf staande aandoening maar een symptoom met meerdere mogelijke oorzaken. Snelle herkenning, vochtbeheer en gerichte ondersteuning van de darmflora maken het verschil tussen een korte episode en een ernstig probleem. Bij twijfel: schakel uw dierenarts in, en ondersteun uw paard tijdens en na het herstel met aandacht voor voeding, stress en darmflora.
Meer artikelen over de spijsvertering en gezondheid van uw paard vindt u in onze kennisbank. Voor specifieke producten zie de pagina spijsvertering paard.