Maagzweren zijn een van de meest voorkomende gezondheidsproblemen bij paarden. Onderzoek toont aan dat 60 tot 90 procent van de sportpaarden in meer of mindere mate last heeft van maagzweren. Toch worden ze vaak pas laat herkend, omdat de symptomen subtiel kunnen zijn. In dit artikel leest u alles over maagzweren bij paarden: van herkenning tot preventie.
Wat zijn maagzweren bij paarden?
Maagzweren bij paarden vallen onder de noemer EGUS, ofwel Equine Gastric Ulcer Syndrome. Dit syndroom omvat alle vormen van beschadiging aan het maagslijmvlies. De paardemaag bestaat uit twee delen: een bovenste, niet-klierachtig gedeelte (squameus) en een onderste, klierachtig gedeelte (glandulair).
Squameuze maagzweren komen het vaakst voor en ontstaan in het bovenste deel van de maag. Dit deel mist de beschermende slijmlaag die het onderste deel wel heeft. Wanneer maagzuur langdurig in contact komt met dit onbeschermde slijmvlies, ontstaan er zweren. Dit gebeurt vooral wanneer de maag leeg is of wanneer maagzuur door beweging omhoog spettert.
Glandulaire maagzweren zijn minder goed begrepen en komen voor in het onderste, klierachtige deel van de maag. Ze worden geassocieerd met stress en het gebruik van ontstekingsremmers (NSAIDs). Deze zweren zijn vaak hardnekkiger en moeilijker te behandelen.
Symptomen van maagzweren bij paarden
De symptomen van maagzweren bij paarden varieren sterk. Sommige paarden tonen duidelijke signalen, terwijl anderen subtielere gedragsveranderingen vertonen. Dit zijn de meest voorkomende symptomen:
Verminderde eetlust en gewichtsverlies. Paarden met maagzweren eten vaak trager, laten voer staan of zijn kieskeurig geworden. Gewichtsverlies ondanks voldoende voer is een belangrijk alarmsignaal.
Doffe vacht en slechte conditie. Een paard dat er ondanks goede voeding en verzorging niet goed uitziet, kan last hebben van maagproblematiek. De voedselopname is verstoord, waardoor het paard minder voedingsstoffen opneemt.
Gedragsveranderingen. Prikkelbaarheid, agressie bij het voeren, kribbebijten (luchtzuigen), veel geeuwen en flanken likken zijn veelvoorkomende gedragssignalen. Sommige paarden worden plotseling gevoelig bij het singelen of reageren heftig bij druk op de buik.
Prestatievermindering. Sportpaarden met maagzweren presteren vaak onder hun niveau. Ze tonen onwilligheid, hebben minder impuls en kunnen weerstand bieden bij bepaalde oefeningen. Dit wordt regelmatig foutief toegeschreven aan trainings- of ruiterproblemen.
Oorzaken van maagzweren
De paardemaag produceert continu maagzuur, ook wanneer het paard niet eet. In de natuur grazen paarden 16 tot 18 uur per dag, waardoor er vrijwel constant ruwvoer als buffer aanwezig is. De moderne huisvesting en het management van paarden wijkt hier sterk van af.
Voedingspatroon. Lange periodes zonder ruwvoer zijn de belangrijkste risicofactor. Wanneer de maag leeg is, komt het onbeschermde slijmvlies in direct contact met maagzuur. Een hoog krachtvoerrantsoen verlaagt de pH in de maag extra, terwijl de productie van speeksel (een natuurlijke buffer) achterblijft omdat het paard minder kauwt.
Stress. Transport, wedstrijden, wisselende stalgenoten, sociale isolatie en veranderingen in de routine verhogen het risico op maagzweren aanzienlijk. Stress stimuleert de productie van maagzuur en remt de doorbloeding van het maagslijmvlies.
Gebruik van NSAIDs. Pijnstillers zoals fenylbutazon en flunixin remmen de productie van prostaglandinen, stoffen die het maagslijmvlies beschermen. Langdurig of frequent gebruik van deze medicijnen vergroot het risico op glandulaire maagzweren.
Intensieve training. Tijdens inspanning neemt de druk in de buikholte toe. Hierdoor wordt maagzuur omhooggeduwd naar het onbeschermde bovenste deel van de maag. Trainen op een lege maag verergert dit effect aanzienlijk.
Diagnose van maagzweren
De enige betrouwbare methode om maagzweren vast te stellen is gastroscopie: een endoscopisch onderzoek van de maag. Hierbij wordt een flexibele camera via de neus in de maag gebracht. Het paard moet hiervoor minimaal 12 uur nuchter zijn.
De dierenarts beoordeelt de ernst van de zweren volgens een graderingssysteem van 0 tot 4:
- Graad 0: Intact maagslijmvlies, geen zweren
- Graad 1: Lichte verkleuring of verdikking van het slijmvlies
- Graad 2: Kleine, enkele zweren
- Graad 3: Grote of meerdere zweren
- Graad 4: Uitgebreide, diepe zweren, mogelijk bloedend
Let op: de ernst van de symptomen komt niet altijd overeen met de ernst van de zweren. Sommige paarden tonen nauwelijks klachten bij graad 3, terwijl anderen al bij graad 1 duidelijke signalen geven.
Behandeling en preventie
De behandeling van maagzweren bestaat uit een combinatie van medicatie, managementaanpassingen en voedingsoptimalisatie.
Ruwvoermanagement. Zorg dat uw paard onbeperkt of frequent toegang heeft tot ruwvoer. Hooi of haylage moet de basis van het rantsoen vormen. Luzerne (alfalfa) heeft een extra bufferende werking dankzij het hoge calciumgehalte en is bijzonder geschikt voor paarden met maagproblematiek.
Stressreductie. Beperk onnodige stressfactoren. Zorg voor stabiel sociaal contact, voorspelbare routines en voldoende weidegang. Bij transport kunt u stressbeperkende maatregelen nemen, zoals het aanbieden van ruwvoer onderweg.
pH-management en buffering. Het bufferen van de maagzuurgraad is een effectieve preventieve strategie. Horse Tonic PH is speciaal ontwikkeld om de maag-pH van paarden te ondersteunen. De combinatie van calciumcarbonaat, natriumbicarbonaat en lithothamnion neutraliseert overmatig maagzuur en vormt een beschermende laag op het maagslijmvlies. Zo wordt de kans op beschadiging door maagzuur aanzienlijk verkleind.
Voeding voor en tijdens inspanning. Geef altijd een handvol hooi of luzerne voor het rijden. Dit creëert een vezelmat in de maag die voorkomt dat maagzuur omhoog spettert naar het gevoelige bovenste deel.
De rol van voeding en supplementen
Preventie begint bij de voeding. Een rantsoen met voldoende ruwvoer, beperkt krachtvoer en frequente maaltijden vormt de basis. Maar voor sportpaarden die extra belast worden, kan aanvullende ondersteuning het verschil maken.
pH-buffering is hierbij een sleutelfactor. De maag van een paard is van nature niet ontworpen voor de belasting die moderne sportpaarden ondergaan. Door de zuurgraad op een gezond niveau te houden, beschermt u het maagslijmvlies proactief in plaats van reactief.
PH bevat fenegriekzaad en kruiden die het maagslijmvlies ondersteunen, naast de minerale buffers. Tegen slechts 0,30 euro per dag biedt het dagelijkse bescherming voor paarden met een verhoogd risico op maagzweren.
Na een periode van maagproblemen is herstel van de darmflora eveneens belangrijk. Lacta Ease kan hierbij ondersteunen door het herstellend vermogen van het spijsverteringskanaal te bevorderen.
Meer informatie over de spijsvertering van uw paard vindt u op onze pagina spijsvertering paard.
Conclusie
Maagzweren bij paarden zijn een wijdverspreid probleem dat aanzienlijke invloed heeft op welzijn en prestatie. Gelukkig is veel te bereiken met goed management: onbeperkt ruwvoer, stressreductie, verantwoord medicijngebruik en pH-ondersteuning met een product als Horse Tonic PH. Herkent u de symptomen bij uw paard? Raadpleeg uw dierenarts voor een gastroscopie en begin direct met preventieve maatregelen.
Bekijk het volledige assortiment in onze kennisbank voor meer artikelen over paardengezondheid.